රීරී යක්ෂයා

ශ්‍රී ලාංකික යක්ෂ නාමාවලියේ "රීරී යකා" ද බෙහෙවින්ම ප්‍රකට  චරිතයක් වන බව කිව හැකිය.  රීරී යකා  මිනිසාගේ රුධිරය වහනය වන තුවාල, කලකෝලහාල, යුධ ගැටුම් සහ රුධිර ගත රෝග ඇති කිරීමට හේතුවන බව අතීතයේදී  විසූ ගැමියෝ තරයේ විශ්වාස කළහ. රීරී යකාට ඇත්තේ මනුෂ්‍ය ශරීරයක් සහ වානර හිසක් බවට මිනිසුන් විශ්වාස කරයි. රීරී යකා යනු රක්ත වර්ණයට ඇලුම් කරන යකෙක් ලෙස සැලකෙයි. ඔහුගේ වර්ණය ද රතුපාටය. 

අතීත මුතුන් මිත්තන් පවසන පරිදි බොහෝවිට මරණාසන්න රෝගීන් වෙතට පැමිණ රීරී යකා නොයෙකුත් වෙස් ගෙන එම පුද්ගලයා බිය ගන්වයි.  මේ සඳහා ඔහුට විවිධ වේශයන් දහඅටක් මවා ගැනීමට හැකියාව පවතී. පොදු ව්‍යවහාරයේදී ඒවා රීරී යකාගේ "මරු අවතාර" යනුවෙන් හඳුන්වයි. ඇතැම්  අවස්ථාවලදී මරණාසන්න පුද්ගලයන් "මරු විකල්ලෙන් දොඩවනවා" යනුවෙන් හඳුන්වන්නේ මෙම අවතාරයන්ට බිය වී නොයෙක් දේ පැවසීම බවට ද විශ්වාසයක් පවතියි. 

එමෙන්ම හුදෙකලා ගමන් බිමන් යාම, බඳින ලද හා තෙල් සහිත ආහාර අනුභව  කර සිටීම, තුන්මං හන්දි / හතරමං හන්දි ආදීන්හි ගැවසීම, සොහොන් පිට්ටනි, පාළු වතුපිටි ආදියේ ගැවසීම, වතුර ගලා බසින දිය කඩිති අසල  ගැවසීම, රීරී යක්ෂ ඇල්ම බැල්ම කාන්තාවන්ට වැටීමට හේතු විය හැකිය. රීරී යක්ෂයා විසින් නාස පීනස, හිසේ ලෙඩ, උදර අමාරුව, දෑස් නොපෙනීම, වම් තනපුඩුවෙන් ලේ වැගිරීම, ඇලපත්වල ගෙඩි ඇතිවීම, දකුණත යට ගෙඩි ඒම, මුහුණට දාඩිය දමනවා සිහිනෙන් දැකීම, බිළිඳු උපත් නැති කිරීම, ගෙවල්වලට ගල් ගැසීම ආදී දෙව් සිදු කරන බවට ද ජනයා අතර විවිධාකාරයෙන් මත, විශ්වාසයන් පවතී.

කළු කුමාර යක්ෂයා

කළු කුමාර දේවතාව ලෙස ද හඳුන්වයි. කළු කුමාරයාගේ උපත පිළිබඳව විවිධ ජනප්‍රවාද කතා ඇත. එක් උපත් කතාවකට අනුව එක් කුමරෙක් ස්ත්‍රී පුරයේදී ස්ත්‍රීන්ගේ ග්‍රහණයට හසුව මිය ගියේය. 

"එදා කුමරු නැව බිඳලා ස්ත්‍රී පුරයට යති

ස්ත්‍රී පුරේ ගෑනු ඇවිත් කුමරුට ලොල් වෙති

රාල කියා එකින් එකා පොර අල්ලා ගති

දෑල වරේ කුමරු මැරී පණ චුත වී යති"

එදා ස්ත්‍රීන් පුරයේදී ස්ත්‍රීන් එකිනෙකා පොර අල්ලා ඇඟ මස් කඩා ගැනීමෙන් මිය ගිය හෙයින් ස්ත්‍රීන් කෙරෙහි වෛරයෙන් කළු කුමරු වී උපන්නේ යැයි විශ්වාස කරයි. ස්ත්‍රීන්ව ලෙඩ කරවයි. තනිකම් දෝෂ, උන්මාද දෝෂ ඇති කරයි. දරුඵල නැති කරයි. එසේම දරු ඵල විනාශ කරයි, සිහිනෙන් තරුණියන්ට පෙනී ඔවුන් සමඟ හැසිරෙති. ඔවුන් කෘෂ භාවයට පත් කරත් යැයි ජනයා අතර විශ්වාසයන් පවතී. 

ස්ත්‍රීන් උමතු කරවන ලෙඩ ඇති කරවන බලසම්පන්න යක්ෂයෙක් ලෙස හඳුන්වනු ලබයි. ජනතාව මහත් බියක් දක්වනු ලබන යක්ෂ සංකල්පයකි. කළු කුමාර බැල්ම ස්ත්‍රියකට වැටීමට හොඳ නැති බව පවසන්නකි. ස්ත්‍රීන් රාත්‍රී කාලයේ තනිව ගමන් යාම, තෙලේ බැදපු කෑම වර්ගයන් වන බයිට්, මස් පුළුටු  වර්ග කා තනියම රාත්‍රී කාලයේ ගමන් කිරීම, රාත්‍රී කාලයේ පාළු ස්ථානවල සිටීම, පාළු ළිං වලට නෑමට යෑම නිසා කළු කුමාර බැල්ම වැටුන ස්ත්‍රීන්හට විවිධ ශාන්තිකර්ම සිදු කරනු ලබයි.

කළු කුමාර සමයම බොහෝ ප්‍රදේශවල පවත්වනු ලබන ශාන්තිකරමයකි. එය පවත්වනු ලබන්නේ විශේෂයෙන් ගර්භණී කාන්තාවන් උදෙසාය. ඒ කළු කුමාර බැල්ම වැටී ගර්භණී කාන්තාවන්ගේ ගර්භය විනාශ වී ගබ්සා වීම වළක්වා ගැනීම සඳහාය. කළු කුමාර බැල්ම   වැටී ඇති ස්ත්‍රීන් දැඩි ලෙස පිළී වර්ග (කරවල, මස්, මාළු ආදිය) හා බයිට් වර්ග කෑමට දැඩි ලෙස රුචියක් දක්වන බවද විශ්වාසයක් පවතී. එවැනි අවස්ථාවලදී තෙල් මතුරා හිසේ ගෑම, තැඹිලි ගෙඩියක් මතුරා බොන්න දීම, නූල් මතුරා ගැට ගැසීම, කළු කුමාරයන් උදෙසා විවිධ ශාන්තිකර්ම සිදු කිරීම ආදී දේ සිදු කරනු ලබයි.

මහසෝන් යක්ෂයා

"මහසෝන් යකා" යනුවෙන් ද හඳුන්වන "මහසෝනා" ශ්‍රී ලාංකීය යක්ෂ නාමාවලියේ සිටින අතිශයින්ම බලගතු සහ ජනප්‍රියම යක්ෂ චරිතයක් වේ. මහසෝනා මළමිනී වළලන ස්ථාන නැතහොත් සොහොන් පිට්ටනි (කනත්ත) වල නිතර ගැවසෙන බැවින් "මහසෝන් යකා" හෝ "මහසෝනා" යන නම යොදා ඇති බව සිතිය හැකිය. මහසෝනා මෙරට ජන සමාජය තුළින්ම යක්ෂත්වයට පත් වූ "රිටිගල ජයසේන" නම් පුද්ගලයා යැයි ද මිනිසුන් විශ්වාස කරයි. දුටුගැමුණු රජුහේ ගෝඨයිම්බර යෝධයා හා ඇති වූ මාරාන්තික ගැටුමකින් පසුව ගෝඨයිම්බර යෝධයා විසින් එල්ල කළ පා පහරක් නිසා රිටිගල ජයසේනගේ හිස කඳෙන් වෙන් වීම හේතුවෙන් ඒ අසළ සිටි අසුර රජු වලසෙකුගේ හිස ගලවා ජයසේනගේ කවන්ධයට සවිකර දේහයට ජීවය ලබා දුන් බව පුරාණ ජනප්‍රවාද වල ඇත. 

මහසෝනාගේ ශරීරය කුරුමිට්ටකුගේ තරමේ සිට මහා යෝධයෙකු තරම් වෙනස් කරගැනීමට සහ විවිධාකාර වේශයන්ගෙන් පෙනී සිටීමටද හැකියාව පවතී. එසේ වුවද සාමාන්‍ය අවස්ථාවේ දී ඔහු වලක් හිසක් සහ රතු පැහැති හමකින් යුක්ත විකාරරූපී ශරීරයක් ඇති අමනුෂ්‍ය විලාසයකින් පෙනී සිටින බවට විශ්වාස කරයි. මහසෝනා කරදර කරනු ලබන්නේ අනියම් සබඳතා පවත්වනු ලබන පිරිමින්ට යැයි ද මතයක් ඇත. එමෙන්ම මහ රාත්‍රි කාලයේ තනිපංගලමේ පාළු ප්‍රදේශවල ගමන් ගන්නා පිරිමින්ටද මහසෝනා කරදර කරන බවට ද මිනිසුන් අතර විශ්වාසයන් පවතී.

මහසෝනා සොහොන් පිට්ටනිවල, මහා වනාන්තරවල, ගල් පර්වත සහ කඳු මුදුන්වල සිටී යැයි ද විශ්වාසයන් පවතී. මහසෝනාගේ ආහාරයන් වන්නේ මලමිනී යැයි විශ්වාස කරනු ලබයි. තවද    තුන්මං හන්දිවල රැක සිට මිනිසුන් මරා දැමීමද මහසෝනා විසින් කරනු ලබන බව හා මහසෝනා විසින් පහරදීම නිසා මිනිසුන්ගේ පිටෙහි මහසෝනාගේ අත් පහර පිහිටන බව හා එය දැකගත හැකි බව ජනප්‍රවාදයේ සඳහන් වන්නකි. මහසෝනා විසින් කොළරාව, පාචනය, උණ සන්නිපාතය වැනි වසංගත රෝග සාදා මිනිස්සු මරා දැමීම සිදු කරනු ලබයි. තවද මහසෝනා විසින් මිනිසුන්ට ආවේශ වී දොළ පිදේනි වශයෙන් කුකුළන් ආදී සතුන් හා එම සතුන්ගේ රුධිරය ඉල්ලා සිටින බව ශාන්තිකර්ම වලදී දැකිය හැක. ශාන්තිකර්මයන් හිදී වැඩි වශයෙන් කියැවෙන යක්ෂ නාමයක් ලෙස මහසෝනා හඳුනාගත හැකිය. එමෙන්ම අංගම්පොර වැනි පුරාණ දේශීය සටන් කලා වලදී "මහසෝන් අවතාරය" අංගම්පොර අති දක්ෂ ක්‍රීඩකයන්ගේ ශරීරයට ආවේශ වනවා යැයි ද මිනිසුන් විශ්වාස කරයි.

කාලි දේවතාවිය

කාලි දේවතාවිය සිරිලක පුරාම ජනතාවගේ ගෞරවාදරයට පාත්‍ර වූ බලසම්පන්න දේවතාවියකි. ඇය මහා කාලී, භද්‍ර කාලී, කාලි මෑණියෝ වැනි නම් රැසකින් හඳුන්වනු ලබයි. කලි යනු අධර්මයෙන් ධර්මය ජය ගන්නා තත්ත්වයක් පෙන්නුම් කරන දේවතාවියකි. ඒ නිසා ඇය නිරූපණය කරන්නේ බිහිසුණු ස්වරූපයකි.  කාලි මෑණියන් තමන්ගේ අනුගාමිකයන්ට ආධාර කරන දෙවි කෙනෙක් ලෙස ද හඳුන්වනු ලබයි.

කාලි දෙවඟන ලෙස හැඳින්වූවද නපුරේදී කාලි දෙවඟන භද්‍රකාලී යක්ෂණිය වන බවට අදහන භක්තිකයන් විශ්වාස කරයි. අණවින - කොඩිවිණ කැපීමේදී තමන්ට නිරපරාදේ වැරදි කළ සතුරන්ට දඬුවම් ලබා දීමේදී භද්‍රකාලී මෑණියන්ගේ පිහිට අත්‍යාවශ්‍ය වන බව මිනිසුන් පවසයි. අද වන විට කාලි දෙවඟන දේවතාවියක් ලෙස මෙන්ම යක්ෂණියක් ලෙස ද මිනිසුන් අතර ප්‍රසිද්ධය. විවිධ පුද පූජා පැවැත්වීම, පූජා වට්ටි පූජා කිරීම, බාරහාර වීම, පොල් ගැසීම, යාදිනි/කන්නලව් පැවැත්වීම ආදී දේ කාලි මෑණියන් වෙනුවෙන් අප ප්‍රදේශයේ ජනතාව සිදු කරනු ලබයි.

කාලි මෑණියන් යනු පත්තිනි දේවතාවියගේ අවතාරයක් බවද සැලකේ. එනම් ඊශ්වර දෙවියන්ගේ භාර්යාව වන උමයංගන පාර්වතී දේවියගේ එක් අවතාරයක් කාලි මෑණියන් ලෙස හඳුන්වන බව ජනවහර තුළ සඳහන් වෙයි. පාර්වතී දේවියට අවතාර 16 ක් තිබෙන අතර ඉන් එක් අවතාරයක් කාලි මෑණියන් ලෙස හඳුන්වයි. 

එමෙන්ම මෙම කාලි මෑණියන්ට අවතාර 8 ක් තිබෙන බැව් ද සඳහන් වේ. ලේ කාලි, ඊරි කාලි, ගිනි කාලි, අග්නි කාලි, සොහොන් කාලි යනු එම අවතාරයන් ය. කාලි දෙවඟන අවේගශීලිත්වයට පත් වන විට සොහොන් කාලි , භද්‍ර කාලී ආවේස වන බවත් මිනිසුන්ට කරන අසාධාරණකම්වලට විශේෂයෙන්ම කාන්තාවන්ට සිදු කරන අකටයුතුකම්වලදී කාලි දෙවඟනගෙ පිහිට පතන විට භද්‍රකාලී, සොහොන් කාලී අවතාර ආවේස වන බවට ජනතාව් අතර විශ්වාසයන් පවතියි.

තවද මෙකී කාලි මෑණියන් මුලින්ම වැඩම කොට ඇත්තේ හලාවත මුන්නේශ්වරම් ප්‍රදේශයටයි. මුන්නේශ්වරම් දේවාලයට අදිගෘහිතව වැඩ වාසය කරමින් මිනිසුන්ට පිහිට වන බව සඳහන් වෙයි. මුන්නේශ්වරම් දෙවොලෙහි අධිපති කාලි මෑණියන් ලෙස ද සඳහන් වේ.

පත්තිනි දේවතාවිය

පත්තිනි යන්නෙහි තේරුම ස්වාමි භක්තිය ඇති බිරිඳ යන්නයි. මෙසේ පත්තිනි දේවතාවිය නමින් ලක්දිවත්, ඉන්දියාවේත් මහත් පුද සත්කාරයන්ට පාත්‍ර වී ඇත්තේ දකුණු ඉන්දියාවේ පූහාර් නම් නගරයේ විසූ කන්නගී නම් කාන්තාවයි. 

ශ්‍රී ලාංකීය ජනතාවගේ අතිශය ගෞරවාදරයට හා භක්තියට පාත්‍ර වී ඇති පත්තිනි දේවතාවිය දේව යාගයන්හි පුද ලබන එකම කාන්තා දේවතාවිය ලෙස හැඳින්විය හැකිය. පත්තිනි පුරාවෘත්තය ඇසුරුව ප්‍රබන්ධ වී ඇති යාග, කවි පන්ති අතර පන්තිස් කෝල්මුරයට හිමි වන්නේ ප්‍රමුඛ ස්ථානයකි. ගම්මඬුව, දෙවොල් මඬු වැනි ශාන්තිකර්මයන්හී දී ඇතැම් කාව්‍ය පන්ති රඟ දැක්වෙන අතර සමහරක් ගායනයෙන් පමණක් ඉදිරිපත් කෙරේ.

මෙකී පත්තිනි දේවතාවිය දොළොස් පත්තිනි ලෙස ද හඳුන්වයි. එනම් පිනි බිංදුවෙන්, දලෙන්, දෙමට මලෙන්, ගලෙන්, සළුවෙන්, නයි කදුලෙන්, අඹෙන්, සුළඟින්, සළඹෙන්, ගිනි දැල්ලෙන්, සිගා රැල්ලෙන් යන ආකාරවලට උපන් හෙයින් බව ජනවහරෙහි සඳහන් වේ. 

"ජලෙනි දලෙනි මලෙනි සලඹ වරෙක උපන්නා

ගලෙනි කුලෙනි සළුවෙනි එක් වරෙක උපන්නා 

අඹෙනි දඹෙනි නයි කඳුලෙනි වරෙක උපන්නා 

එවැනි තෙදැති පතිනි මෙලක දිවිබල පෙන්නා "

එසේම මෙම පත්තිනි දේවතාවියට ඔරුමාල පත්තිනි, ශිව පත්තිනි, සිද්ධ පත්තිනි, ගිනි පත්තිනි, ජල මේඝ පත්තිනි, තෙද පත්තිනි, මා පත්තිනි, වීර පත්තිනි, හඳුන් කුමාරි, සිරිමා පත්තිනි ආදී නාම රාශියකින් හඳුන්වනු ලබයි.

ජනතාව පත්තිනි දේවිය යනු සශ්‍රීකත්වයේ හා නිරෝගීභාවයේ දී සංකේතයක් ලෙස සලකනු ලබයි. දරුඵල ලබා ගැනීම හා සම්බන්ධව පත්තිනි දේවියට බාරහාර වෙයි. පුද පූජා පවත්වනු ලබයි. විශේෂයෙන් පූජා වට්ටි පූජා කිරීම, මල් වට්ටි පූජා කිරීම ආදී පූජාවන් සිදු කරනු ලබයි. තව ද බෝවන රෝග වැළඳුනු විටදී , කුඩා දරුවන්ට, කාන්තාවන්ට දෝෂ ඇති විටෙකදීත් නිවසකට අලුතින් ගෙවදින විටකදීත් නිවසේ සශ්‍රීකත්වයට, කුඹුරේ ඵලදාවට, ව්‍යාපාරික දියුණුවට ආදී අවස්ථාවන්ට දේව ආශිර්වාදය ලබා ගැනීමට බොහෝ බැතිමත්හු පත්තිනි මෑණියන් නාමයට භාර වෙති. එකී වූ භාරය ඔප්පු සිද්ධ කරන්නේ නිවසට කිරි මව්වරු සත් දෙනෙක් කැඳවා කිරි අම්මා දානයක් දීමෙනි. පත්තිනි දේවතාවිය උදෙසා පූජා පවත්වනු ලබන ප්‍රසිද්ධ දේවාලයක් ලෙස නවගමුවේ පත්තිනි දේවාලය දැක්විය හැකිය.