ආගම සංස්ථාව

සමාජ මානව විද්‍යා විෂය ක්ෂේත්‍රය තුළ සමාජ සංස්ථාවක් ලෙස අධ්‍යයනය කරනු ලබන ආගම ගත්කල, සමාජ ප්‍රජාවන් ක්‍රියාත්මක වීමේදී සාමූහිත හැගීම් ජනිත කිරීමෙහිලා මහගු කාර්‍යභාරයක් ඉටු කරනු ලබයි. මිනිසාගේ භෞතිකත්වය මෙන්ම අධ්‍යාත්මය යහපත් කරනු ලබන්නේ ආගම මගිනි. එවිට පුද්ගලයාගේ පැවැත්ම රදා පැවැත්වීමට ආගම විසින් කරනු ලබන කාර්‍යය අතිමහත්‍ ය.

සමාජ විද්යාඥය එමිල් ඩර්කයිම් විසින් ඕස්ට්‍රේලියාවේ අරුන්ටා ගෝත්‍රයෙහි ටෝටමායනය නම් ආගමික ඇදහිල්ල අධ්‍යයනය කොට ආගම් පිළිබද නිර්වචනයක් (The Elementary Forms of Religion ) නම් කෘතියේ සදහන් කොට ඇත. ඩර්කයිම්ට අනුව "ආගම යනු පාර්ශුද්ධ වස්තූන් හා සම්බන්ධ විශ්වාස ක්‍රියා පිළිවෙත් පිළිබද ඒකාබද්ධ ක්‍රමයක් වන අතර එය අදහන හැම් දෙනාම සුචරිත ධර්ම මුල් කරගත් ජන සමාජයක් වෙත යොමු වේ." යන්නයි. විලියම් ජේම්ස්ට අනුව " ආගම යනු මිනිසුන් හුදකලාවේ සිටින විට ඔවුන් අමරණීය කළ හැකි කුමන දෙයක් පිළිබදව හෝ සම්බන්ධ හැගීම්, ක්‍රියාවන් හා අත්දැකීම් සමුදායක් ලෙසිනි.

මේ අනුව ස්වභාවධර්මයේ සහ මිනිසාගේ සබදතාවයේ ප්‍රතිඵලයක් ලෙස ආගම බිහි විය. සිය මහන්සියෙන් උපයා ගෙන ආරක්ෂා කළ දේ හිටිහැටියේ විනාශ වීම, උපත, මරණය ආදී වූ සංසිද්ධි මිනිසාට තේරුම්ගත නොහැකි විය. ඒ පිළිබද තම මනසට වාසි වන අයුරින් නිර්වචනය කිරීමට ගත් උත්සහයේ ප්‍රතිඵලයක් ලෙස ආගම බිහි වූවා යැයි සැලකිය හැකිය. පෙනෙන දේ මෙන් නොපෙනෙන විශ්වාස බලවේග පදනම් කරගෙන ආගම බිහි විය. ශුද්ධ යැයි පිළිගත් වස්තූන් සතු බලය තමන් පාලනය කරන්නේ යැයි කල්පනා කර විවිධ පුද පූජා පවත්වමින් එම බලය තම වාසියට හරවා ගැනීමට මිනිසුන් ප්‍රයත්න දරා ඇත. විශ්වාස යනු ශුද්ධ වූ බලවේග ඇති වූයේ කෙසේද, එහි පැවැත්ම හා ආගම සම්බන්ධ කථා වස්තූන් මත ගොඩනැගෙන්නකි. එකී විශ්වාසය මත පදනම්ව යම් සමාජ කණ්ඩායමක් ඊට පුද පූජා පැවැත්වීමෙන් එය ඇදහිල්ලක් බවට නිතැතින්ම පත් වෙයි.

ආගමක් ගත් කළ එහි සුකෘත්‍යයන් මෙන් ම දුෂ්කෘත්‍යයන් ද සිදු වනු දැකිය හැකිය. එලෙස ආගමක් මගින් සිදුවන සුකෘත්‍යයන් හෙවත් සමාජ කාර්‍යයන් ලෙස පුද්ගලයාගේ මානසික තෘප්තිය සහ සැහැල්ලුව ඇති කිරීම, පුද්ගලයාට භාවාත්මක ආධාරය ලැබීම, පුද්ගල හැසිරීම් පාලනය කිරීම, ධර්මතා සාරධර්ම ස්ථිරසාර කිරීම, සමාජ අනුකලනය ඇති කිරීම, ආදිය පෙන්වා දිය හැකි වේ. නවීන අදහස් මතු වීම වළක්වාලීම, සමාජ වෙනස් වීම්වලට අනුගත විමට බාධා සිදු කිරීම , සමාජ තාර්කීකරණ ක්‍රියාවලියට බාධා සිදු කිරීම , සංස්කෘතික ගැටුම් ඇති වීම ආදිය ආගමක් මගින් සිදු වන දුෂ්කෘත්‍යයන් ගණයෙහිලා සැලකිය හැකිය. ආසියාතික රාජ්‍යයක් වන ශ්‍රී ලංකාවෙහි ආගමික සන්දර්භය ගත් කළ බොදු, හින්දු , ඉස්ලාම් සහ කිතුණු භක්තිකයන්ගෙන් සමන්විත වන අතර ලාංකීය සමාජය තුළ ප්‍රධාන ආගමික ඇදහිල්ල නම් ථේරවාදී බුදු දහමයි. මහින්දාගමනයෙන් පසු මෙරට ස්ථාපිත වූ බුදුදහමෙහි ශාස්තෘවරයා වන්නේ බුදුන් වහන්සේය. බුදු දහමෙහි හරය වන්නේ චතුරාර්‍ය සත්‍යයයි. ඊට ලගා වීමට ඇති මාර්ගය වන්නේ ආර්‍ය අෂ්ටාංගික මාර්ගයයි. බුදු දහම පොදුවේ සමාජ විද්යාඥයන් සහ සමාජ මානව විද්යාඥයන් ජනප්‍රිය බුදු දහම වශයෙන් ව්‍යවහාර කරන අතර ඔවුන්ට අනුව ජනප්‍රිය බුදු දහමේ ඇදහිලි වාද ආකෘතියක් ද දක්නට ලැබේ. ඊට අනුව අති පාරිශුද්ධ , ශුද්ධ සහ අශුද්ධ ලෙස ප්‍රධාන කාණ්ඩ තුනක් පවතී. එහි දී අති පාරිශුද්ධ බලවේග වශයෙන් බුදුන් වහන්සේ ද සියලු දේව කොට්ඨාශ ශුද්ධ බලවේග ලෙස ද යක්ශ ප්‍රේත කොට්ඨාසයන් අශුද්ධ බලවේග ලෙස ද සලකනු ලබයි.