ශ්‍රී ලාංකිකයන් අතර පවත්නා මූලික ආගමික ඇදහිලි

ආගමික විශ්වාසයන්

බුද්ධාගම: 

මූලික ඉගැන්වීම්: බොහෝ ශ්‍රී ලාංකිකයන් ථෙරවාදී බුදුදහමට අනුගත වන අතර, දුක්ඛයෙන් මිදීම සඳහා චතුරාර්ය සත්‍ය සහ ආර්ය අෂ්ටාංගික මාර්ගය කෙරෙහි අවධානය යොමු කරයි. ශ්‍රී ලංකාවේ බෞද්ධ ආගම ථෙරවාදයට ඇතුළත් වන අතර ජනගහනයෙන් 70% ක්ම බෞද්ධ ආගමිකයන්ය. මුලින්ම ශ්‍රී ලංකාවේ ස්ථාපිත වුයේ ථෙරවාදී බුදු දහමය. ශ්‍රී ලංකාවේ ජනගනයෙන් 70% ථෙරවාදී බුදුදහමේ අනුගාමිකයෝ වෙති. දීපවංශය වැනි වංශකතාවල සදහන් පරිදි ශ්‍රී ලංකාවේ දේවානම්පියතිස්ස රජතුමා‍ගේ කාලයේ අශෝක අධිරාජ්‍යයාගේ පුත් මහින්ද තෙරුන් ක්‍රි.පු. 2 වැනි සියවසේදි ලංකාවට බුදු දහම ගෙන එන ලදී. මෙම කාලය තුලදිම ශ්‍රී මහා බෝධි අංකුරයද ලංකාවට වැඩම කරන ලද අතර රජුගේ අනුග්‍රහය ඇතිව ප්‍රථම ආරාමයන් පිහිටුවන ලදී. එතෙක් පාලි භාෂාවෙන් කට පාඩමින් රැක ගෙන ආ ධර්ම කරුණු ක්‍රි.පු. 30 දී පමණ ලේඛණාරූඪ කරන ලදී.

පිළිවෙත්: මහනුවර, දළදා මාලිගාව වැනි පූජනීය ස්ථාන වන්දනා කිරීම, භික්ෂූන් වහන්සේලාට පූජා කිරීම, දන් දීම සහ භාවනා කිරීම.

හින්දු ආගම: 

ඉන්දීය අර්ධද්වීපයේ ප‍්‍රභවය ලත් ආගමික සම්ප‍්‍රදායකි. එය බිලියන 1.2කට අධික අනුගාමිකයන් හෝ ගෝලිය ජනගහනයෙන් 15-16% ක් සිටින ලොව තුන්වන විශාලම ආගම වේ. ඒ අතුරින් මිලියන 905 ක් භාරතයේ සහ නේපාලයේ වාසය කරති. හින්දු ජනයා බහුලව වෙසෙන අනෙකුත් භූමිප‍්‍රදේශ ලෙස බංග්ලාදේශය, ශ්‍රී ලංකාව, පකිස්තානය, ඉන්දුනීසියාව සහ මැලේසියාව යන රටවල් දැක්විය හැකිය.ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රධාන වශයෙන් දෙමළ ප්‍රජාවන් විසින් ප්‍රගුණ කරන හින්දු ආගම ශිව සහ විෂ්ණු වැනි දෙවිවරුන්ට භක්තිය, චාරිත්‍ර වාරිත්‍ර සහ මෝක්ෂය (විමුක්තිය) ලුහුබැඳීම අවධාරණය කරයි. ප්‍රධාන උත්සව අතරට තෛපොංගල් සහ දීපවාලි ඇතුළත් වේ.

ඉස්ලාම්: 

ලෝකයේ දෙවැනියට විශාලම ආගම වන මෙයට බිලියන 1.9 ක (ලෝක ජනගහණයෙන් 24.9% ක) අනුගාමිකයන් පිරිසක් ඇත. ඉස්ලාම් අනුගාමිකයන් මුස්ලිම්වරු ලෙස හැඳින්වෙයි. මුස්ලිම්වරු රටවල් 47 කම බහුතර ජන කොට්ඨාශය වෙයි. ඉස්ලාම් හි මූලික ඉගැන්වීම් වන්නේ දෙවියන් දයානුකම්පිත, සර්වබලධාරී සහ අද්විතීය බවත් සහ දෙවියන් පණිවුඩකරුවන් ඔස්සේ මනුෂ්‍යයින්ට මග පෙන්වා ඇති බවත් ය. ඉස්ලාම් හි ශුද්ධ වූ ග්‍රන්ථය වන්නේ කුරානය යි. කුරානය සහ මුහම්මද්ගේ ඉගැන්වීම් (සුන්නාහ් ලෙස හැඳින්වෙන) දෙවියන්ගේ වචනය යැයි විශ්වාස කරනු ලැබේ.

ශ්‍රී ලංකාවේ මුස්ලිම්වරු යාඥාව, උපවාසය, පුණ්‍යකර්මය සහ හජ් වන්දනාව කෙරෙහි අවධානය යොමු කරමින් ඉස්ලාමීය ඉගැන්වීම් අනුගමනය කරති.හලාල් පිළිවෙත්වලට ගරු කිරීම සහ ඊද් වැනි උත්සව සැමරීම කේන්ද්‍රීය වේ.

ක්‍රිස්තියානි ධර්මය: 

කිතුනුවන් ලෙස හැඳින්වෙන එහි අනුගාමිකයින් විශ්වාස කරන්නේ ජේසුස් ක්‍රිස්තූන් දෙවියන්වහන්සේගේ පුත්‍රයා වන බවය. මිනිසුන්ගේ ගැලවුම්කරුවා (නොහොත් මෙසියස්) ලෙස ජේසුස්ගේ පැමිණීම පිලිබඳව බයිබලයෙහි  ලියා ඇති බව ඔවුන් විශ්වාස කරයි. එමෙන්ම ඔහුගේ පැමිණීම පිළිබඳ හීබෲ බයිබලයෙහි (පරණ ගිවිසුමෙහි) අනාවැකි පවසා ඇති බවද විශ්වාස කෙරෙයි. එය ලොව විශාලතම ආගම වන අතර 2020 වන විට අනුගාමිකයන් බිලියන 2.8 ක් පමණ සිටී.කිතුනුවන්, විශේෂයෙන් රෝමානු කතෝලිකයන්, යේසුස් ක්‍රිස්තුස්ගේ ඉගැන්වීම්, යාච්ඤාව සහ පුණ්‍ය කටයුතු අවධාරණය කරති. ජනප්‍රිය පිළිවෙත් අතර නත්තල් සහ පාස්කු ඇතුළත් වේ.

උඩරට නර්තන සම්ප්‍රදායේ එන කොහොඹා කංකාරියේ වතගොත

උඩරට නර්තන සම්ප්‍රදායේදී සිදු කෙරෙන ප්‍රධානතම ශාන්තිකර්මයක් ලෙස කොහොඹා කංකාරිය හඳුන්වා දිය හැකිය. උඩරට නර්තනය ප්‍රචලිත ප්‍රදේශ වන උඩුනුවර, යටිනුවර, දුම්බර, උඩපළාත, හාර්ස්පත්තුව, හේවාහැට, තුම්පනේ යනදී ප්‍රදේශවලද  සත් කෝරළයට සීමාන්විතව සිදු කරන්නේ උඩරට ශාන්තිකර්මයන්ය. 

අස්වැන්න කපා පාගා ගැනීමෙන් පසුව එළඹෙන විවේකී කාලයේදී මෙම ශාන්තිකර්ම පවත්වනු ලබයි. අතීතයේ දී ගම්වාසීන් සියල්ලන්ටම සෙත්පතා කරනු ලබන කටයුත්තක් නිසාවෙන් පොදු කටයුත්තක් ලෙස ගමේ සියලු දෙනාගේම සහභාගිත්වයෙන් යුතුව පවත්වයි. කොහොඹ යක්කම කොහොඹා දෙවිවරුන් සඳහා කරනු ලබන පූජාවකි. 

කොහොඹා කංකාරිය පැවැත්වීමේ අරමුණු 

• සරුසාර අස්වැන්නක් ලබා ගැනීමට සිදු කළ බාරහාර ඔප්පු කිරීම.
• පණු රෝග, කෘමීන්ගෙන් ඇති වන හානි අවම කරගෙන සශ්‍රීකත්වය පැතීම.
• අස්වැන්නෙන් දෙවියන් උදෙසා වෙන් කළ කොටස පවරාදීම.
• ලෝක් සත්තවයා වෙත පැමිණෙන්නාදූ අපල උපද්‍රව, ලෙඩ රෝග, වසංගතයන්ගෙන් මිදී නීරෝගී දිවි පෙවතක් පවත්වා ගැනීමට දෙවියන්ගෙන් ආරක්ෂාව පැතීම.

යොදා ගන්නා වාද්‍ය භාණ්ඩ 

• ගැටබෙරය
• තාලම්පට

රංග වස්ත්‍රාභරණ

• උඩරට වෙස් ඇඳුම් කට්ටලය

කොහොඹා කංකාරිය හා බැඳි චාරිත්‍ර විඳි ප්‍රධාන කොටස් 2කි. 

• පූර්ව චාරිත්‍ර
• ප්‍රධාන පුද පූජාවන්

පූර්ව චාරිත්‍ර/ පූර්ව සූදානම

• අගහස් වෙන් කිරීම/ අස්වැන්නෙන් දෙවියන් උදෙසා කොටසක් වෙන් කිරීම.
• රුක් පේ කිරීම.
• කප සිටුවීම.
• කංකාරි මඬුව ඉදි කිරීම.
• කංකාරියට සහභාගී වන සියලු දෙනා පේවීම.

ප්‍රධාන පූජාවන්

• මල පේ කිරීම.
• ආභරණ වැඩවීම.
• මල් යහන් කවි ගායනය
• පොල්මාලේ සහ මඩුපුරේ කවි ගායනය
• අඩුක්කු( මුරුතැන් පිසීම සඳහා සූදානම් වීම.

කංකාරි දින චාරිත්‍ර

පෙරවරු චාරිත්‍ර

1. මුරුතැන් පිසීම

2. නානුමුර මංගල්‍යය 

3. පූදා වැඩීම

4. යාතිකාව

5. පේබත් යැදීම

6. අයිලය යැදීම

7. කෝල්මුර කවි ගායනය

8. මල් යහන් කවි 

9. කඩවර ගොටුව දීම

10. දෙවියන්ගේ දානය

පස්වරුවේ චාරිත්‍ර

1. මඟුල් බෙර වාදනය

2. වැදි යකුන් නැටීම

3. යක් ඇනුම

4. හත්පද නැටීම

•  බුලත් පදය
• කොතල පදය
• කළු පදය
• දුම්මල පදය
• පොල් පදය
• ආවළඳ පදය
• සැවුල් පදය

5. පලවැල දානය

6. වනේ නැටුම

7. වංගෙඩියේ සමයම

8. වැදියක් පොළ

9. කඩවර ගොටු දීම

රාත්‍රී භාගයේ පූජා චාරිත්‍ර

1. අයිලයේ කට කැපීම

2. යක්දෙස්සන් පේවීම

3. හඟල සෑදීම

4. ආභරණ අයිලයට වැඩමවීම

5. පුදා වැඩීම

6. මහා යාතිකාව

7. මඟුල් බෙර

8. ආත්‍යා බෙර වාදනය

9. යක් ඇනුම

10. අයිලේ යැදීම

11. අස්නේ නැටුම

12. යක් තුන් පදය

13. හත්පද නැටීම

•  බුලත් පදය
• කොතල පදය
• දුම්මල පදය
• කළු පදය
• ආවළඳ පදය

14. ගුරුගේ මාලාව

15. කවිපස් පංතිය

16. මල් යහන් කවි

17. දානපහ

18. දුනුමාලප්පුව

19. කෝල්පාඩුව

20. ආවැන්දුම

21. වැදි යක්කම

22. මඬුපුරේ 

23. පොල් මල ගෙන ආතුරයාට සෙත් කිරීම

24. මල් හත් පදය හා මල ගැසීම

25. මල බැඳීම

26. කප ගැලවීම

27. කඩවර ගොටුව දීම

28. නයා යක්කම

29. දර්ශන යක්කම

30. විජේරාජ කතාව

31. ඌරා යක්කම

32. සීතා යක්කම

33. ගබඩා කොල්ලය

34. ගෙට ගිනි තැබීම

35. කොහොඹා හෑල්ල

36. මුව මල විදීම

37. මාරාව

38. සමාප්තිය